Khi Thời Gian Ngưng Đọng Trong Nhựa Sơn
Trong thế giới của những giá trị phù du và sự hối hả, sơn mài Việt Nam đứng riêng một cõi như một sự thách thức. Để có được một tác phẩm hoàn thiện, người nghệ sĩ không tính bằng giờ, bằng ngày, mà tính bằng những mùa mưa nắng, bằng nhịp thở của nhựa sơn chín dần trong bóng tối.
Li Art Gallery
5/27/20264 min read
Linh hồn từ lòng đất Trung du
Mọi thứ bắt đầu từ những giọt nhựa trắng sữa, được chắt chiu từ vỏ cây sơn trồng trên những triền đồi vùng trung du Bắc Bộ. Thứ nhựa ấy mang trong mình một sức sống kỳ lạ: nó bền bỉ đến mức được dùng để gắn kết những mộng gỗ vĩnh cửu, thậm chí từng được người Pháp dùng để sơn cánh máy bay bởi khả năng chịu ẩm và độ bền vô song.
Nhưng nhựa sơn không chỉ là chất kết dính. Qua bàn tay nhào nặn và phương pháp chế biến cổ truyền, sơn sống chuyển mình thành "sơn chín". Đó có thể là sắc đen lánh (sơn then) sâu thẳm hay sắc nâu hung (sơn cánh gián) trong veo như hổ phách, mang đến cho tác phẩm một vẻ lộng lẫy đầy lôi cuốn.
Hành trình đi vào bóng tối để tìm ánh sáng
Nghệ thuật sơn mài là một nghịch lý đầy mê hoặc. Người họa sĩ không chỉ vẽ lên, mà còn mài đi. Họ phủ lên vàng, bạc, vỏ trứng rồi lại vùi lấp chúng dưới những lớp sơn đen đặc. Để rồi sau đó, dưới làn nước mát và sự kiên nhẫn của viên đá mài, những lớp màu ấy bắt đầu hiển hiện.
Mỗi lần mài là một lần người làm nghề hồi hộp đón chờ "cái duyên" của tranh. Vàng bạc lộ ra đến đâu, độ trong của sơn đạt mức nào, tất cả đều là sự giao thoa giữa ý chí con người và sự vận động tự nhiên của chất liệu. Ở llery, chúng tôi trân trọng từng vệt sáng mờ ảo ấy, bởi chúng là bằng chứng của một quá trình lao động trung thực, không thể làm giả.
Hành trình đi vào bóng tối để tìm ánh sáng
Nghệ thuật sơn mài là một nghịch lý đầy mê hoặc. Người họa sĩ không chỉ vẽ lên, mà còn mài đi. Họ phủ lên vàng, bạc, vỏ trứng rồi lại vùi lấp chúng dưới những lớp sơn đen đặc. Để rồi sau đó, dưới làn nước mát và sự kiên nhẫn của viên đá mài, những lớp màu ấy bắt đầu hiển hiện.
Mỗi lần mài là một lần người làm nghề hồi hộp đón chờ "cái duyên" của tranh. Vàng bạc lộ ra đến đâu, độ trong của sơn đạt mức nào, tất cả đều là sự giao thoa giữa ý chí con người và sự vận động tự nhiên của chất liệu. Ở llery, chúng tôi trân trọng từng vệt sáng mờ ảo ấy, bởi chúng là bằng chứng của một quá trình lao động trung thực, không thể làm giả.
Một di sản của sự kiên định
Từ thời vua Lê Nhân Tông, khi cụ tổ nghề Trần Lư truyền dạy những kỹ thuật đầu tiên, sơn mài đã luôn là biểu tượng của sự sang quý. Trải qua hàng thế kỷ, từ những pho tượng Phật tĩnh tại trong chùa chiền đến những kiệt tác hội họa hiện đại của Nguyễn Gia Trí hay Hoàng Tích Chù, sơn mài vẫn giữ nguyên cái cốt cách điềm đạm và chiều sâu thăm thẳm.
Sở hữu một bức sơn mài không chỉ là sở hữu một tác phẩm nghệ thuật, mà là giữ lại một lát cắt của thời gian. Đó là sự kiên định của người thợ, là tinh túy của đất đai và là một lời hứa về sự trường tồn.
